Sıkça Sorulan Sorular

PR ajansı güven, itibar, paydaş ilişkileri ve kazanılmış medya üzerinde çalışır; reklam ajansı ise bütçe karşılığında kontrol edilen mesaj ve yerleşim üretir. Reklamda marka metni ve yayın zamanını büyük ölçüde belirler. PR’da gazeteci veya yayın editoryal bağımsızlığını korur; haber garantisi verilemez.

İki disiplin birbirini destekleyebilir: reklam hızlı erişim sağlarken, PR uzmanlık, doğrulama ve uzun vadeli güven oluşturur. Bütçe ve performans göstergeleri bu fark gözetilerek ayrılmalıdır.

Yeni pazara giren, güven gerektiren hizmet sunan, hızlı büyüyen, yatırım veya ürün duyurusu yapan ve itibar riski taşıyan şirketler PR desteğinden yararlanabilir. Sağlık, finans ve teknoloji gibi karmaşık alanlarda bağımsız açıklama ve uzman iletişimi özellikle değerlidir. Ajans gereksinimi şirket büyüklüğünden çok hedefin kapsamına ve kurum içi kapasiteye bağlıdır.

Küçük bir ekip proje bazlı destek alabilir; çok ülkeli bir kurum ise sürekli basın ofisi ve kriz koordinasyonuna ihtiyaç duyabilir.

Aylık maliyet; ülke ve dil sayısı, içerik hacmi, kıdemli ekip süresi, medya erişimi, raporlama, kriz desteği ve dış üretim giderlerine göre değişir. Bu nedenle tek bir sektör fiyatı yanıltıcı olur. Güncel bir bütçe karşılaştırması için aynı kapsam üzerinden hazırlanmış teklifler değerlendirilmelidir.

Teklifte ajans ücretiyle dağıtım, görsel, etkinlik ve ücretli yerleşim gibi üçüncü taraf maliyetleri ayrılmalıdır. Proje başlangıç bütçesi ile aylık hizmet bedeli aynı şey değildir.

Dijital PR, kazanılmış çevrim içi medya, kurum içeriği, arama görünürlüğü ve dijital itibarı tek iletişim hedefinde birleştirir. Veri hikâyeleri, uzman görüşleri, araştırmalar, çevrim içi röportajlar ve kaynak sayfaları kullanabilir. Amaç yalnız bağlantı elde etmek değildir; güvenilir yayınlarda doğru bağlamla görünmek, markayla ilgili aramalarda yararlı kaynaklar oluşturmak ve nitelikli yönlendirme trafiği kazanmaktır.

Ücretli veya sponsorlu yerleşimler kullanılıyorsa bunlar editoryal kazanımdan ayrı raporlanmalı ve uygun bağlantı işaretleriyle belirtilmelidir.

Dijital PR, gerçek haber değeri taşıyan içeriklerin ilgili yayınlarca görülmesini ve doğal olarak kaynak gösterilmesini sağlayarak SEO’ya katkıda bulunabilir. Nitelikli yayınlar marka aramalarını, yönlendirme trafiğini, konu otoritesi algısını ve bağlantı profilini destekler. Ancak her haber bağlantı içermez ve hiçbir ajans sıralama garantisi veremez.

Google, sıralama amacıyla satın alınan veya ölçekli biçimde üretilen bağlantıları spam sayabilir; bu nedenle kazanılmış medya ile sponsorlu yerleşim açıkça ayrılmalıdır.

Yapay zekâ SEO ajansı; sitenin botlarca erişilebilirliğini, arama indeksindeki durumunu, kurum ve hizmet bilgilerinin tutarlılığını, soru kapsamını ve kaynak profilini inceler. Ardından doğrudan cevaplar, karşılaştırmalar, rehberler, SSS’ler, yapılandırılmış veri ve uzman içeriği geliştirir. ChatGPT, Perplexity ve Google AI özelliklerinde sabit bir sorgu setiyle marka, atıf, kaynak URL ve rakip görünürlüğünü izler.

Bu çalışma klasik SEO’nun yerine geçmez; teknik SEO, özgün içerik ve dijital PR’ı birlikte kullanır.

GEO, web içeriğinin üretken yapay zekâ motorları tarafından bulunma, anlaşılma ve uygun yanıtlarda kaynak olarak kullanılma olasılığını geliştirmeye yönelik disiplindir. Terim, 2024 KDD çalışmasında sistematik bir optimizasyon ve görünürlük ölçüm alanı olarak tanımlandı. Uygulama; taranabilirlik, açık kurum bilgisi, özgün kanıt, kaynak gösterimi, doğrudan cevap yapısı ve bağımsız medya güvenini bir araya getirir.

Sonuçlar motor, konu ve zamana göre değiştiği için düzenli sorgu testi gerekir; atıf garantisi mümkün değildir.

Önce sitenizin herkese açık, indekslenebilir, hızlı ve botlara erişilebilir olduğundan emin olun. Kurum, hizmet, uzman ve iletişim bilgilerini tutarlı yayınlayın; hedef kitlenin sorularına kısa doğrudan yanıtlar ve ayrıntılı kanıt sağlayın. Özgün veri, vaka, kaynak ve güncelleme tarihi ekleyin; ilgili sayfaları iç bağlantılarla bağlayın.

OAI-SearchBot ve PerplexityBot gibi arama botlarını yanlışlıkla engellemeyin. Son olarak görünürlüğü tek seferde değil, sabit sorgularla düzenli olarak ölçüp içerik boşluklarını güncelleyin.

Sağlık turizmi PR’ı, klinik hizmet ile uluslararası hasta yolculuğunu hedef ülkenin dili, kültürü, mevzuatı ve medya sistemi içinde güvenilir biçimde anlatır. Yetki belgesi, hekim uzmanlığı, tedavi kapsamı, fiyatın neleri içerdiği, seyahat, komplikasyon ve takip gibi konuları şeffaflaştırır. Yabancı medya ilişkileri, çok dilli içerik, itibar, hasta mahremiyeti ve kriz hazırlığı birlikte yönetilir.

İletişim kesin sonuç, yanıltıcı üstünlük veya hasta korkusunu istismar eden iddialara dayanmamalıdır.

Hastane PR stratejisi kurumun hasta güvenliği, klinik uzmanlık, bilimsel çalışma, çalışan iletişimi ve toplumsal rolünü tek mesaj mimarisinde birleştirmelidir. Önce yetkili sözcüler, kanıt kaynakları, onay akışı ve yüksek riskli konular belirlenir. Medya planı yalnız tedavileri tanıtmak yerine uzman görüşü, araştırma, koruyucu sağlık bilgisi ve kurumsal şeffaflık üretmelidir.

Kriz senaryoları, hasta mahremiyeti ve yanlış bilgi takibi sürekli programın parçası olmalı; başarı güven, mesaj doğruluğu ve nitelikli etkileşimle ölçülmelidir.

Yabancı hasta iletişimi, ülke seçimi ve gerçek hasta sorularıyla başlamalıdır. Çok dilli hizmet sayfaları; yetki, hekim, klinik kapsam, fiyatlama mantığı, vize ve seyahat, komplikasyon, bakım sonrası takip ve iletişim kişisini açıkça göstermelidir. Hedef ülkedeki sağlık ve yaşam tarzı medyasında uzman kaynakları geliştirmek, bağımsız güveni destekler.

Hasta hikâyeleri yalnız belgelenmiş onam ve mahremiyet kurallarıyla kullanılmalıdır. Talep sayısı kadar uygunluk, yanıt süresi ve tedaviye dönüşen nitelikli başvuru izlenmelidir.

Sağlık krizinde ilk hedef hızdan önce doğruluk ve hasta güvenliğidir. Olay doğrulama ekibi, klinik sözcü, hukuk ve iletişim sorumluları önceden belirlenir; bilinenler, bilinmeyenler ve alınan önlemler ayrı yazılır. Hasta kimliği ve kişisel sağlık verileri korunur.

İlk açıklama kesin olmayan nedenler üretmemeli, güncelleme zamanı vermelidir. Medya ve sosyal platformlar izlenirken çalışanlara tek bir bilgi kanalı sağlanır. Kriz sonrasında yanıt süresi, yanlış bilgi yayılımı, paydaş güveni ve süreç iyileştirmeleri değerlendirilir.

Hasta hikâyeleri ancak açık ve belgelenmiş onam, mahremiyet koruması ve güncel mevzuata uygunlukla kullanılmalıdır. Hasta, hangi görselin ve bilginin nerede, ne kadar süreyle yayımlanacağını anlayabilmelidir; onam tedavi şartı hâline getirilmemelidir. Öncesi-sonrası görselleri, teşekkür ifadeleri ve sonuç iddiaları Türkiye’de sağlık tanıtımı açısından özel risk taşır.

İçerik tedavi sonucunu genellememeli, tıbbi bağlamı bozup duygusal baskı yaratmamalı ve kaldırma talebi için ulaşılabilir bir süreç sunmalıdır.

Ajansın sağlık mevzuatını nasıl takip ettiğini, klinik iddiaları kimin doğruladığını, hasta onamını nasıl belgelediğini ve krizlerde hangi ekiple çalıştığını sorun. Benzer kurum ve tedavi alanında yayımlanmış örnekleri inceleyin; yalnız logo listesiyle yetinmeyin. Uluslararası hasta hedefleniyorsa dil çevirisinin ötesinde hedef ülke medyası, kültürü ve reklam kuralları bilgisi gerekir.

Ölçüm planı haber adedinden çok mesaj doğruluğu, güven ve nitelikli başvuru kalitesini içermelidir.

Önce gelişmenin yabancı okur için neden önemli olduğu belirlenir; yerel başarı tek başına yeterli olmayabilir. Hedef ülkenin gündemi, yayın türü ve ilgili gazeteciler araştırılır. İngilizce veya yerel dilde kısa bir sunum; doğrulanabilir veri, uzman kaynak, görsel materyal ve görüşme imkânıyla hazırlanır.

Aynı e-postayı büyük bir listeye göndermek yerine gazetecinin alanına göre kişiselleştirme yapılır. Yayın kararı editöre aittir; ücretli dağıtım kullanılıyorsa kazanılmış medyadan ayrı belirtilmelidir.

Hedef ülke ve sektörünüzde çalışmış, hesabı yönetecek kişileri açıkça tanıtan, doğal İngilizce veya yerel dilde içerik üreten ve gazeteci ilişkisini toplu dağıtımdan ayıran ajansı seçin. Vaka örneklerinde yayın adından çok haber açısı, kaynak kalitesi ve mesaj doğruluğunu inceleyin. Mevzuat hassasiyeti varsa uzman onay süreci bulunmalıdır.

Teklif; ülke, medya segmenti, içerik, sözcü hazırlığı, üçüncü taraf maliyetleri ve ölçüm yöntemini ayrı göstermelidir.

Türk şirketleri yerel başarıyı doğrudan çevirmek yerine hedef pazarın ekonomik, teknolojik veya toplumsal gündemiyle ilişkilendirmelidir. İhracat verisi, özgün araştırma, kurucu uzmanlığı, ürün yeniliği veya sınır ötesi iş birliği haber değeri yaratabilir. Şirket sitesi İngilizce kaynak sayfaları, sözcü biyografileri ve doğrulanabilir kurum bilgileri sunmalıdır.

Düzenli ilişki, tek seferlik bültenden daha etkilidir. Uluslararası görünürlük, medya sonuçlarının yanı sıra hedef pazardaki arama, itibar ve nitelikli taleple birlikte ölçülmelidir.

FL PR, kamuya açık site ve profil bilgilerinde İstanbul ve Londra varlığını; İngiltere, Avrupa, ABD ve başka uluslararası pazarlara yönelik çalışma yaklaşımını belirtir. Uygun ülke listesi her proje için sektör, dil, haber değeri, mevzuat, bütçe ve gerçek medya erişimine göre netleştirilmelidir. “Tüm dünyada aynı kapsam” iddiası yerine öncelikli iki veya üç pazarda pilot çalışma daha sağlıklıdır.

Ajans teklifinde doğrudan ilişki, iş ortağı ve ücretli dağıtım kanalları birbirinden ayrılmalıdır.

Basın bülteni doğrulanmış temel bilgiyi ve resmi açıklamayı düzenler, ancak tek başına kapsamlı medya ilişkisi değildir. Gazeteciler kendi okurlarına uygun özgün açı, veri, uzman erişimi ve görsel materyal bekler. Bültenin hedef pazara göre yerelleştirilmesi, seçili gazetecilere kısa ve kişisel sunum yapılması, röportaj hazırlığı ve zamanında takip gerekir.

Dağıtım hizmeti geniş erişim sağlayabilir fakat editoryal haber garantisi vermez; sonuçlar kazanılmış, sponsorlu ve sendikasyon olarak ayrı sınıflandırılmalıdır.

Çeviri metnin anlamını başka dile taşır; yerelleştirme ise haber açısını, kanıtı, örnekleri ve tonu hedef pazar için yeniden kurar. Uluslararası PR’da çoğu içerik yerelleştirilmelidir. Türkçe bir unvan, mevzuat terimi veya pazar büyüklüğü yabancı okura açıklama gerektirebilir.

Para birimi, tarih biçimi, istatistik kaynağı ve görsel kullanım hakları kontrol edilir. En iyi sonuç, ana kurum gerçeğini koruyan ancak hedef yayın için bağımsız biçimde yazılmış içerikten gelir.

Doğru KPI, iş hedefinden geriye doğru seçilir. Çıktılar arasında nitelikli yayın, hedef gazeteci, mesaj kullanımı, bağlantı ve içerik üretimi bulunabilir. Kitle sonuçları; erişim kalitesi, marka araması, yönlendirme trafiği, etkileşim, paydaş görüşü ve yapay zekâ atfını kapsayabilir.

İş etkisi ise nitelikli talep, başvuru, ortaklık veya risk azalmasıyla ilişkilendirilebilir. AMEC Barcelona İlkeleri, reklam eşdeğeri yerine açık hedefler ve çıktı–sonuç–etki ayrımı önerir.

Bağımsız editoryal medyada etik bir ajans kesin haber garantisi veremez; yayın kararı gazeteci ve editöre aittir. Ajans araştırma, haber açısı, içerik kalitesi, kaynak hazırlığı, hedefleme ve takibi kontrol edebilir. Ücretli, sponsorlu veya sendikasyon yerleşimleri satın alınabilir; bunlar kazanılmış medya gibi sunulmamalıdır.

Teklifte garantili dağıtım ile editoryal erişim ayrılmalı, ücretli bağlantılar uygun biçimde işaretlenmeli ve başarı vaadi kontrol edilebilir teslimatlarla sınırlandırılmalıdır.

Kriz hazırlığı sürekli PR sözleşmesinin parçası olabilir; 7/24 müdahale, hukuki danışmanlık, sosyal dinleme kapasitesi ve saha yönetimi ise ayrıca tanımlanmalıdır. Sözleşme hangi olayların kriz sayıldığını, kimlerin aranacağını, ilk yanıt süresini, onay yetkisini ve ek ücretleri açıkça belirtmelidir. Rutin itibar izlemesi ile yoğun kriz masasının kaynak ihtiyacı aynı değildir.

Önceden hazırlanmış senaryo, sözcü listesi ve taslak açıklamalar müdahale kalitesini önemli ölçüde artırır.

İlk brif; iş hedefi, hedef kitle, pazar, ürün veya hizmet, zamanlama, bütçe aralığı, önceki iletişim, rakipler, riskler ve onay sorumlularını içermelidir. Kurumun doğrulayabileceği veriler, uzman ve sözcü erişimi, marka rehberi, hukuki sınırlar ve mevcut medya varlıkları paylaşılır. Ajans bu bilgilerle durum denetimi ve 90 günlük öncelik planı hazırlar.

Eksik veya doğrulanmamış iddialar erken işaretlenmeli; sorumluluk matrisi ve toplantı ritmi proje başlamadan yazılı hâle getirilmelidir.

Önce hedef konular için sabit, doğal ve pazar bazlı bir sorgu seti oluşturulur. Her motor ve tarihte markanın geçip geçmediği, bağlantı verilip verilmediği, hangi URL’nin kaynak olduğu, yanıt içindeki konum ve rakipler kaydedilir. Atıf payı, sorgu kapsaması ve kaynak sayfası sayısı periyodik olarak karşılaştırılır.

Sonuçlar kişiselleştirme ve model değişiminden etkilenebileceği için tek ekran görüntüsü yeterli değildir; yöntem, örneklem ve tarih şeffaf biçimde raporlanmalıdır.

Strateji ve danışmanlık bedeli, içerik üretimi, medya ilişkileri, izleme ve raporlama, çeviri, seyahat, etkinlik, dağıtım ve üçüncü taraf maliyetleri ayrı kalemler hâlinde gösterilmelidir. Her kalem için teslimat, adet, sorumlu taraf, onay süresi ve hariç tutulan işler yazılmalıdır. Böylece yalnız toplam fiyat değil, kapsam ve toplam sahip olma maliyeti karşılaştırılır.

Ücretli yerleşim bütçesi kazanılmış medya çalışmasından ayrıca belirtilmelidir.

Sözleşme süresi hedefe, pazara, başlangıç durumuna ve kurumun onay hızına göre belirlenir. İlk dönem için 30, 60 ve 90 günlük ölçülebilir kilometre taşları; deneme, gözden geçirme ve yenileme tarihleri açıkça yazılmalıdır. Uluslararası medya, itibar ve arama görünürlüğü tekrar gerektirebildiği için kısa süreli proje ile sürekli program aynı beklentiyle değerlendirilmemelidir.

Fesih, bildirim ve devir koşulları da başlangıçta netleştirilmelidir.

Medya listeleri güncellik, kişisel veri ve mesleki ilişki sorumluluğu içerir. Ajans hedef yayınları, medya segmentlerini, seçim mantığını ve erişim durumunu şeffaf biçimde paylaşmalıdır; gazetecilerin kişisel iletişim bilgileri ise mevzuat, güvenlik ve mesleki etik çerçevesinde yönetilmelidir. Sözleşmede hangi raporların teslim edileceği, listenin hangi alanları kapsadığı ve ajans değişiminde devam eden görüşmelerin nasıl devredileceği ayrıca tanımlanmalıdır.

Ücretli yayın satın alınan, zamanlaması ve kapsamı ticari anlaşmayla belirlenen yerleşimdir; kazanılmış medya ise gazeteci veya editörün bağımsız değerlendirmesi sonucunda oluşur. Teklif, rapor ve faturalarda bu iki çıktı ayrı başlıklarla gösterilmeli; sponsorlu içerik, advertorial, sendikasyon ve doğal editoryal haber birbirine karıştırılmamalıdır. Bağlantı işaretleri ve açıklamalar yayın politikalarına uygun olmalı, performans iddiaları da bu sınıflandırmaya göre yapılmalıdır.

Sözleşme; metin, tasarım, fotoğraf, araştırma, medya listesi, ham veri ve raporların kullanım, arşiv, düzenleme ve yeniden yayın haklarını açıkça tanımlamalıdır. Ajansın önceden sahip olduğu yöntem ve şablonlarla müşteri için üretilen nihai içerikler ayrılmalıdır. Stok görsel, veri tabanı, yazılım ve başka üçüncü taraf lisanslarının süresi ayrıca belirtilmelidir.

İş sona erdiğinde hangi dosyaların, formatların ve erişimlerin teslim edileceği yazılı olmalıdır.

Devir planı; açık işler, onay bekleyen içerikler, medya görüşmeleri, sözcü takvimi, erişimler, raporlar, bütçeler ve sorumlular için tarihli bir kontrol listesi içermelidir. Eski ve yeni ajansın temas noktaları, son çalışma günü ve kritik teslim tarihleri yazılı olarak paylaşılmalıdır. Kişisel veriler yalnız yetkili taraflara güvenli biçimde aktarılmalı, gereksiz kopyalar silinmelidir.

Devam eden gazeteci görüşmelerinde mesaj tutarlılığı ve ilişki geçmişi korunmalıdır.